با توجه به قوانین بینالمللی، هر کشور ساحلی حق دارد تا ۱۲ مایل دریایی (حدود ۲۲ کیلومتر) از سواحل خود را به عنوان آبهای سرزمینی اعلام کند. تنگه هرمز که در باریکترین نقطه حدود ۳۹ کیلومتر عرض دارد، دو کرانه شمالی متعلق به ایران و جنوبی متعلق به عمان را در بر میگیرد.
با احتساب این قانون، محدوده آبهای سرزمینی ایران (۲۲ کیلومتر از ساحل شمالی) و عمان (۲۲ کیلومتر از ساحل جنوبی) در بخش قابلتوجهی از میانه تنگه روی هم افتاده یا به هم میچسبند؛ بنابراین هیچ بخشی از این تنگه در آبهای آزاد بینالمللی قرار ندارد و تمام مسیر آن جزو آبهای سرزمینی به حساب میآید.
پیش از جنگ تحمیلی رمضان، ایران از چنین موقعیتی برای مدیریت این شاهراه حیاتی استفاده نمیکرد و اجازه میداد تجهیزات نظامی که قرار بود علیه کشورمان به کار رود، از تنگه عبور کند. اما در جریان آن جنگ، رویه تغییر کرد.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در این باره میگوید: «ما از حق حاکمیت خود در تنگه هرمز گذشته بودیم و اجازه دادیم از تنگهای که متعلق به ایران است، تجهیزات نظامی که علیه ما استفاده شوند، عبور دهند.» به گفته او، این موضوع بر اساس منافع ملی باید اصلاح میشد که در جنگ تحمیلی انجام شد.
امروز، تنگه هرمز دیگر فقط یک گذرگاه دریایی نیست، بلکه یک اهرم ژئوپلیتیکی تمامعیار در اختیار ایران است که میتواند معادلات اقتصادی را به نفع کشورمان تغییر دهد. برای نمونه، کشورهای اروپایی که ایران را تحریم کردهاند میتوانند طعم این ابزار را بچشند، یا امارات در صورت ادامه همکاری با رژیم صهیونیستی و آمریکا با خفگی ژئوپلیتیکی مواجه شود.
همچنین رژیم صهیونیستی که همواره علیه ایران عمل کرده، میتواند با هزینههای هنگفت اقتصادی و حملونقلی ناشی از تحریمهای ایران روبرو گردد. تجربه یمن در تنگه بابالمندب نشان داد که چگونه میتوان از یک آبراهه و جغرافیای سیاسی علیه این رژیم استفاده کرد.
بنابراین، بازگشت تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ تحمیلی، نه تنها به معنای چشمپوشی از حاکمیت قانونی ایران و از دست دادن یک اهرم قدرتمند ژئوپلیتیکی است، بلکه دستاوردهای آن جنگ را خنثی کرده و امنیت ملی را با خطر مواجه میسازد.
امروز و در شرایطی که ایران با موج جدیدی از تحریمها و تهدیدات روبروست، مدیریت فعال این آبراه، یک ضرورت انکارناپذیر برای اعتلای حاکمیت و عزت ملی محسوب میشود. عقبنشینی به وضعیت سابق، اشتباهی راهبردی خواهد بود که از حق مسلم ایران در تبدیل تهدید به فرصت چشمپوشی میکند.