تحلیلگر بینالمللی بازار نفت و انرژی با اشاره به تصمیم امارات متحده عربی برای ترک سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) از نخستماه مه ۲۰۲۶، این اقدام را در بدترین زمان ممکن ارزیابی کرد و گفت: بازار جهانی نفت اکنون بیش از هر زمان دیگر تابع شرایط عرضه و تقاضاست و خروج ابوظبی اگرچه تهدیدی مستقیم برای اوپک محسوب نمیشود، اما به تشدید رقابت میان تولیدکنندگان دامن میزند.
فریدون برکشلی با بررسی ابعاد این تصمیم، اظهار داشت که «سوء المزروعی»، وزیر نفت امارات، ۲۸ آوریل اعلام کرد کشورش از اول مه ۲۰۲۶ از اوپک و گروه همپیمان اوپکپلاس خارج میشود. وی علت را «در چارچوب منافع ملی و مبتنی بر بررسیهای کارشناسی از بازار جهانی نفت در سالهای پیشرو» عنوان کرده است.
وی با اشاره به سابقه خروج و بازگشت کشورها از اوپک (مانند اکوادور، گابن، اندونزی، قطر و آنگولا)، تأکید کرد که این پدیده کمسابقه نیست، اما علت اصلی تقریباً همیشه «اختلاف در سهمیه تولید» و فشار شرکتهای بینالمللی نفت برای «تولید حداکثری» در قالب قراردادهای تسهیم تولید بوده است.
به گفته برکشلی، اوپک از دیرباز به دو دسته «بازها» (خواهان تولید بیشتر و قیمت پایینتر) و «عقابها» (طرفدار محدودیت تولید و قیمت بالاتر) تقسیم میشد. در گذشته عربستان رهبری دسته اول و ایران رهبری دسته دوم را بر عهده داشت، اما اکنون عربستان با توجه به هزینههای سنگین برنامههای توسعهای (با قیمت هدف ۹۲ دلار در بودجه ۲۰۲۵) خواهان محدودیت تولید است.
این تحلیلگر همچنین به نقش نفت شیل آمریکا اشاره کرد و گفت: همه اعضای اوپک نگران رشد سریع نفت شیل در قیمتهای بالای ۷۰ تا ۷۵ دلار هستند و همواره سطحی از قیمت را میپسندند که مانع رشد شتابان انرژیهای تجدیدپذیر و نفت غیرمتعارف شود.
رقابت منطقهای و اختلاف با عربستان
برکشلی اختلافات غیرنفتی امارات با عربستان را یکی از عوامل کلیدی خروج دانست و افزود: این اختلافات از زمان جنگهای یمن و سودان شدت گرفت؛ عربستان از دولت مستقر حمایت میکند، در حالی که امارات از گروههای مخالف. همچنین امارات با هرگونه دخالت دین در سیاست مخالف است و از میان شیخنشینهای خلیج فارس، نزدیکترین رابطه را با رژیم اسرائیل برقرار کرده است.
وی خاطرنشان کرد: نگرش اقتصادی امارات منحصربهفرد است و این کشور مانند یک بنگاه اقتصادی اداره میشود، در حالی که دیگر اعضای شورای همکاری تا حدی از سیاستهای عربستان پیروی میکنند. ابوظبی سالهاست در برابر محور مقاومت ایران، محور تجزیهخواهی را طراحی کرده است.
آسیبپذیری محدود اوپک، اما افزایش رقابت
برکشلی با بیان اینکه امارات سومین تولیدکننده اوپک (با ۱۱.۵ درصد از تولید جمعی اوپک در ۲۰۲۵) و عضوی «منضبط» نبوده است، گفت: اوپکپلاس اکنون ۴۴.۵ درصد تولید جهانی نفت را در اختیار دارد و خروج امارات تهدید جدی برای سازمان ایجاد نمیکند، اما تا حدی از قدرت تأثیرگذاری آن میکاهد.
وی هشدار داد: در صورت بروز ناآرامی در خلیج فارس و رشد قیمتها، تقاضای جهانی نفت ممکن است کاهش یابد و در این میان، رشد تولید امارات به «جنگ سهم بازار» میان تولیدکنندگان منجر شود. وی قیمتهای احتمالی زیر ۵۵ تا ۶۰ دلار را دور از انتظار ندانست.
تهدید جدیتر: احتمال خروج ونزوئلا
برکشلی در پایان مهمترین تهدید برای اوپک را نه خروج امارات، بلکه احتمال خروج ونزوئلا (از اعضای مؤسس) دانست و گفت: با بهبود نسبی صنعت نفت ونزوئلا و ورود شرکتهای بزرگی مانند شورون، اکسونموبیل، بیپی، انی و شل، این کشور ممکن است برای بازگشت به تولید بیش از سه میلیون بشکه در روز تلاش کند.
وی تصریح کرد: در ژئواکونومی نفت جهان و منطقه خلیج فارس، اکنون همه نگاهها به ایران و عربستان معطوف است. به گفته وزیر نفت اسبق عربستان، در بیست سال آینده، جبهه ایران و عربستان سکاندار اوپک و بازار جهانی نفت خواهند بود.