در کنار پیوندهای عمیق فرهنگی، تاریخی و اقتصادی، آنچه روابط ایران و پاکستان را مستحکمتر از بسیاری از همسایگان ساخته، همسویی سیاسی و حمایت متقابل آنها در عرصه دیپلماسی بینالمللی است. این دو کشور طی دهههای گذشته، به ویژه در نهادهای جهانی مانند سازمان ملل متحد و دیگر مجامع منطقهای و بینالمللی، همواره رویکردی هماهنگ و مبتنی بر احترام به منافع مشترک اتخاذ کردهاند. این حمایتهای سیاسی، نه یک هماهنگی مقطعی یا تاکتیکی، بلکه بازتابی از نگاه راهبردی و اعتماد دیرینهای است که ریشه در اشتراکات ارزشی و امنیتی دو کشور دارد.
حمایت در سازمان ملل؛ رأیهای همسو در موضوعات کلیدی
یکی از روشنترین جلوههای این پشتیبانی سیاسی، هماهنگی جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اسلامی پاکستان در رأیگیریهای مهم سازمان ملل متحد است. بررسی سوابق رأیگیری در مجمع عمومی و شورای امنیت نشان میدهد که دو کشور در بسیاری از مسائل حساس و بحثبرانگیز بینالمللی، از جمله موضوع فلسطین، محکومیت تحریمهای یکجانبه، حقوق ملتها برای دستیابی به فناوری صلحآمیز هستهای، و مخالفت با دخالت قدرتهای خارجی در امور داخلی کشورها، مواضعی نزدیک به هم یا یکسان داشتهاند. پاکستان به عنوان یکی از اعضای مؤثر و پرنفوذ در مجامع اسلامی و غیرمتعهدها، بارها از حقوق ایران در عرصههای بینالمللی دفاع کرده و در مقابل، ایران نیز از پاکستان در برابر فشارها و قطعنامههای غیرمنصفانه حمایت نموده است. این هماهنگی دیپلماتیک، پیامی روشن به جامعه جهانی دارد که دو کشور همسایه و دوست، اراده جدی برای همکاری در بالاترین سطوح سیاسی دارند.
همسویی در قبال مسائل منطقهای؛ افغانستان و کشمیر
فراتر از سازمان ملل، همسویی ایران و پاکستان در مسائل منطقهای نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. دو کشور در موضوع افغانستان، با وجود برخی تفاوتهای تاکتیکی، همواره بر لزوم تأمین صلح و ثبات در این کشور همسایه و مخالفت با حضور نظامی بیگانگان تأکید داشتهاند. ایران و پاکستان هر دو از فرآیند گفتوگوهای صلح میان افغانستانیها حمایت کرده و در چارچوب سازوکارهای منطقهای مانند گفتوگوهای چهارجانبه (با مشارکت چین و روسیه) و همچنین ابتکارات مستقل، برای کاهش تنش و کمک به بازسازی افغانستان همکاری داشتهاند. در موضوع کشمیر نیز پاکستان همواره از حمایت معنوی و سیاسی ایران در سطح مجامع بینالمللی برخوردار بوده است. ایران بارها بر حق تعیین سرنوشت مردم کشمیر و لزوم حل مسالمتآمیز این مناقشه بر اساس قطعنامههای سازمان ملل تأکید کرده و از هرگونه اقدام یکجانبه که ثبات منطقه را برهم زند، ابراز نگرانی نموده است. این حمایتها در اوج فشارهای بینالمللی بر پاکستان، از سوی ایران ادامه یافته و نشاندهنده پایبندی به اصول برادری و همسایگی خوب است.
حمایت متقابل در برابر تحریمها و فشارهای خارجی
یکی دیگر از ابعاد پشتیبانی سیاسی میان دو کشور، ایستادگی در برابر تحریمها و فشارهای یکجانبه قدرتهای بزرگ است. ایران در سالهای اخیر تحت شدیدترین تحریمهای اقتصادی و سیاسی غرب قرار داشته است. در این دوران، پاکستان به عنوان همسایه شرقی، نه تنها به تعهدات خود در قبال ایران پایبند ماند، بلکه در مجامع بینالمللی نیز بر بیاثر بودن تحریمها و ناعادلانه بودن آنها تأکید کرد. در مقابل، ایران نیز همواره از پاکستان در برابر اتهامات بیاساس و فشارهای مربوط به مسائل تروریسم یا تکثیر تسلیحات دفاع کرده است. این حمایتهای دوجانبه، فضای اعتماد را چنان تقویت کرده که مقامات عالیرتبه دو کشور بارها از رابطه خود به عنوان «رابطهای راهبردی و فراتر از نوسانات سیاسی» یاد کردهاند.
همکاری در سازمان همکاری اسلامی (OIC) و جنبش عدم تعهد (NAM)
سازمان همکاری اسلامی (OIC) و جنبش عدم تعهد (NAM) دو نهاد بینالمللی مهمی هستند که ایران و پاکستان در آنها نقش فعال و هماهنگی دارند. دو کشور به طور مستمر بر ضرورت اصلاح ساختار OIC برای پاسخگویی بهتر به چالشهای جهان اسلام تأکید داشته و در موضوعات مهمی چون اسلامهراسی، محکومیت خشونت و تروریسم، دفاع از حقوق مسلمانان میانمار و فلسطین، مواضع مشترکی اتخاذ کردهاند. همچنین در جنبش عدم تعهد، ایران و پاکستان از جمله کشورهایی بودهاند که بر احترام به حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و عدم دخالت در امور داخلی کشورها تأکید کرده و در مقابل یکجانبهگرایی ایستادهاند. این هماهنگی در دو نهاد بزرگ بینالمللی، وزن دیپلماتیک هر دو کشور را در مجامع جهانی افزایش داده و بستر را برای همکاریهای بیشتر در سایر حوزهها فراهم کرده است.
همسویی سیاسی، سرمایهای برای آینده منطقه
آنچه از بررسی ابعاد مختلف پشتیبانی سیاسی ایران و پاکستان برمیآید، این واقعیت است که دو کشور نه تنها در حوزههای فرهنگی و اقتصادی، بلکه در عرصه دیپلماسی بینالمللی نیز شریکانی راهبردی و قابل اعتماد برای یکدیگر بودهاند. هماهنگی در رأیگیریهای سازمان ملل، همسویی در مسائل منطقهای، حمایت متقابل در برابر فشارهای خارجی و همکاری در نهادهای بینالمللی اسلامی و غیرمتعهدها، همه و همه نشاندهنده اراده جدی دو طرف برای حفظ و تقویت این همگرایی سیاسی است. این پشتیبانی متقابل نه تنها به نفع هر دو کشور، بلکه به سود صلح، ثبات و توسعه در سراسر منطقه غرب آسیا و جنوب آسیا است. با توجه به تحولات سریع جهانی، حفظ و گسترش این هماهنگی سیاسی، میتواند ایران و پاکستان را به الگویی موفق از همکاری راهبردی در میان همسایگان تبدیل کند؛ الگویی که مبتنی بر احترام، اعتماد و منافع مشترک، مسیر آینده را هموارتر میسازد.