اسلام آباد – ایالات متحده و ایران ۲۱ ساعت مذاکرات سطح بالا در اسلام آباد را بدون دستیابی به توافق به پایان رساندند، اگرچه تحلیلگران میگویند بعید است که این مذاکرات به روند دیپلماتیک پایان دهد و ممکن است به دور دیگری از تعامل منجر شود.
بر اساس گزارش داون ، که واکنشها و نظرات کارشناسان پس از مذاکرات را گردآوری کرده است، جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، تأیید کرد که هیچ توافقی حاصل نشده است و گفت واشنگتن «پیشنهاد نهایی و بهترین» خود را ارائه کرده و خطوط قرمز روشنی را به ویژه در مورد برنامه هستهای ایران مشخص کرده است. در همین حال، مقامات ایرانی گفتند که پیشرفت به دلیل آنچه که آنها خواستههای «زیادهخواهانه» و «غیرقانونی» ایالات متحده توصیف کردند، متوقف شده است، حتی با اینکه هر دو طرف در طول مذاکرات به حوزههای محدود همگرایی اذعان کردند.
داون در رصد تحولات پس از مذاکرات، دیدگاههای طیف وسیعی از تحلیلگران، روزنامهنگاران و مفسران را نیز جمعآوری کرد که اظهار داشتند عدم توافق نباید به عنوان شکست روند تفسیر شود.
مایکل کوگلمن، محقق مستقر در واشنگتن، گفت که مذاکرات «تمام نشده» و اشاره کرد که دورهای بعدی ممکن است ادامه یابد، اگرچه مکان برگزاری آن هنوز نامشخص است. او خاطرنشان کرد که سطح نمایندگی ایالات متحده در اسلام آباد نشان دهنده تلاش جدی برای تضمین نتیجه مذاکره است.
دانیل دیپتریس، ستوننویس امور خارجه، گفت که دستیابی به یک توافق جامع در یک بازه زمانی مذاکره، واقعبینانه نیست. او این مذاکرات را بخشی از یک فرآیند طولانیتر توصیف کرد و استدلال کرد که مسائلی مانند محدودیتهای هستهای، لغو تحریمها و امنیت دریایی نیازمند تعامل پایدار هستند، نه یک نشست یکباره.
رضا احمد رومی، روزنامهنگار و تحلیلگر، گفت که این بحثها نشاندهنده «بنبست ساختاری» بین تمرکز واشنگتن بر محدودیتهای قابل تأیید و درخواست تهران برای کاهش تحریمها و استقلال استراتژیک است. او افزود که این روند باید به عنوان «دیپلماسی، نه یک مذاکره یکباره» دیده شود و هشدار داد که شکست میتواند خطرات منطقهای و اقتصادی را افزایش دهد.
افتخار فردوس، روزنامهنگار، به رویکردهای دیپلماتیک متفاوت از هر دو طرف اشاره کرد و گفت ایران مذاکرات را در چارچوب ایدئولوژیک بلندمدت قرار داده در حالی که ایالات متحده بر اهرم فشار و نتایج تمرکز داشته است. او گفت انتظار میرود نقش تسهیلگری پاکستان ادامه یابد و افزود که این روند «به اینجا ختم نمیشود».
کامران یوسف، مجری برنامه، تعامل اسلامآباد را «جدیترین تلاش تاکنون» بین دو کشور توصیف کرد و خاطرنشان ساخت که اگرچه مسائل کلیدی – از جمله تنگه هرمز – همچنان حل نشده باقی ماندهاند، اما واقعیت تعامل مستقیم و پایدار به خودی خود قابل توجه است. او گفت که پیشنهادهای متعددی رد و بدل شده است، اما اختلافات همچنان بسیار گسترده است و نمیتوان در این مرحله از آنها عبور کرد.
دکتر تهمینه اسلم رنجها، ستوننویس و تحلیلگر، گفت که اسلامآباد در ایجاد «فضایی برای گفتگو در برههای آکنده از بیاعتمادی» موفق بوده است و تسهیل این روند توسط پاکستان را حتی بدون توافق، یک تحول دیپلماتیک قابل توجه خواند.
پیش از این، جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، گفته بود که واشنگتن با پیشنهاد نهایی خود بازخواهد گشت، در حالی که مقامات ایرانی تأکید کردند که هرگونه پیشرفتی به «حسن نیت» و به رسمیت شناختن حقوق تهران، از جمله کاهش تحریمها و تضمینهای استراتژیک گستردهتر، بستگی دارد.
منابع دیپلماتیک گفتند که این مذاکرات شامل چندین دور تبادل نظر در سطح کارشناسی بود که مسائل هستهای، اقتصادی، حقوقی و منطقهای را پوشش میداد، اما اختلافات اصلی بر سر محدودیتهای غنیسازی، سازوکارهای لغو تحریمها و ترتیبات امنیتی منطقهای همچنان پابرجا بود.
در حالی که هیچ برنامهی بعدی اعلام نشده است، تحلیلگرانی که در روزنامهی داون به آنها استناد شده است ، میگویند که مقیاس و شدت تعامل در اسلامآباد نشان میدهد که این روند هنوز زنده است و مذاکرات بیشتر محتملتر از فروپاشی کامل است.