معرفی کلی، موقعیت و مساحت
اسلامآباد، پایتخت جمهوری اسلامی پاکستان، شهری است که به حق «نگین سبز جنوب آسیا» لقب گرفته است. این شهر مدرن و برنامهریزیشده در شمال شرقی پاکستان و در دامنههای زیبای رشتهکوه مارگالا جای گرفته و به دلیل آب و هوای مطبوع، خیابانهای عریض و پوشش گسترده گیاهی، یکی از زیباترین و خوشآبوهواترین پایتختهای جهان به شمار میرود. مساحت کل ناحیه پایتختی اسلامآباد بالغ بر ۹۰۶ کیلومتر مربع است که از این مقدار، حدود ۲۲۰ کیلومتر مربع را خود شهر اصلی و مابقی را حومهها، تپهها و پارکهای ملی تشکیل میدهند. جمعیت این شهر بر اساس آخرین سرشماری حدود ۲ میلیون نفر برآورد شده است، اما با احتساب شهرهای همجوار مانند راولپندی، جمعیت منطقه دوقلو به بیش از ۷ میلیون نفر میرسد. اسلامآباد به دلیل طراحی منحصربهفرد، فضای سبز فراوان، امنیت بالا و معماری چشمگیر، همواره به عنوان یکی از برترین شهرهای جنوب آسیا برای زندگی و سرمایهگذاری شناخته میشود. این شهر در تاریخ ۱۴ اوت ۱۹۶۷ رسماً به عنوان پایتخت پاکستان جایگزین کراچی شد و از آن زمان تاکنون، مرکز کلیه نهادهای سیاسی، اداری و دیپلماتیک کشور بوده است. شایان ذکر است که اسلامآباد و شهر تاریخی راولپندی در کنار یکدیگر «شهرهای دوقلو» را تشکیل میدهند و از نظر اقتصادی، اجتماعی و ترابری چنان به هم پیوستهاند که جدایی آنها تقریباً غیرممکن است.
تاریخچه تأسیس و انتخاب به عنوان پایتخت
پس از استقلال پاکستان در سال ۱۹۴۷، شهر بندری کراچی به عنوان نخستین پایتخت انتخاب شد. اما کراچی که در جنوبیترین نقطه کشور قرار داشت، با مشکلات عدیدهای از جمله گرمای طاقتفرسا، ازدحام جمعیت، کمبود فضای سبز و آسیبپذیری در برابر حملات دریایی مواجه بود. از سوی دیگر، فاصله بسیار زیاد کراچی از مناطق شمالی و غربی کشور، اداره امور را دشوار ساخته بود. به همین دلیل، دولت پاکستان در سال ۱۹۵۹ تصمیم گرفت پایتختی جدید و کاملاً برنامهریزیشده در منطقهای خوش آب و هوا و با دسترسی مناسب به تمام نقاط کشور احداث کند. پس از بررسیهای گسترده، منطقه پوتوهار در دامنه کوههای مارگالا به دلیل آب و هوای معتدل، نزدیکی به شهر نظامی راولپندی، منابع آبی کافی و موقعیت استراتژیک در مرکز کشور، برای این منظور برگزیده شد. ساخت شهر جدید در سال ۱۹۶۰ آغاز گردید و معمار برجسته یونانی، کنستانتینوس آ. دکسیادیس، طراحی طرح جامع آن را بر عهده گرفت. سرانجام در ۱۴ اوت ۱۹۶۷، همزمان با بیستمین سالگرد استقلال پاکستان، اسلامآباد رسماً به عنوان پایتخت جدید معرفی شد و دولت و ادارات مرکزی به تدریج از کراچی به این شهر منتقل گشتند. نام «اسلامآباد» به معنای «شهر اسلام» از سوی مقامات پاکستانی انتخاب شد تا نمادی از هویت دینی و ملی این کشور باشد.
جغرافیای طبیعی و ویژگیهای زمینشناسی
اسلامآباد در منطقهای کوهپایهای و در ارتفاعی بین ۴۹۰ تا ۱۵۸۴ متر از سطح دریا واقع شده است. رشتهکوه مارگالا که بخشی از کوههای هیمالیا محسوب میشود، در شمال و شمال غربی شهر قرار دارد و مانند سدی طبیعی، شهر را از هوای سرد شمالی محافظت میکند. این کوهها عمدتاً از سنگهای آهکی و ماسهسنگ تشکل شدهاند و درههای عمیق و چشمههای متعددی در آنها جریان دارد. از نظر لرزهخیزی، اسلامآباد در منطقهای با خطر نسبی زلزله قرار دارد و چند زمینلرزه متوسط در دهههای اخیر در آن به ثبت رسیده است. رودخانه کُرَنگ از شرق شهر عبور میکند و دریاچه مصنوعی راول نیز در جنوب شرقی شهر قرار گرفته که آب آشامیدنی مورد نیاز اسلامآباد و راولپندی را تأمین میکند. آب و هوای اسلامآباد از نوع نیمهخشک و معتدل است؛ تابستانها گرم و کمی مرطوب (دمای بیشینه تا ۴۲ درجه) و زمستانها سرد و خشک (دمای کمینه تا منفی ۳ درجه) میباشد. بارندگی سالانه حدود ۱۲۰۰ میلیمتر است که بیشتر آن در فصلهای موسمی (تیر تا شهریور) و زمستان (دی تا اسفند) میبارد. وجود پوشش گیاهی انبوه و کوهستانهای اطراف، هوای اسلامآباد را در مقایسه با سایر شهرهای پاکستان بسیار پاکیزهتر و لطیفتر ساخته است.
طراحی شهری و جزئیات فنی و معماری
یکی از شاخصترین ویژگیهای اسلامآباد، طراحی برنامهریزی شده و بسیار منظم آن است که بر اساس اصول شهرسازی نوین و با الهام از معماری ارگانیک فرانک لوید رایت انجام شده است. طراحی طرح جامع توسط کنستانتینوس دکسیادیس در سال ۱۹۵۹ ارائه شد و شهر را به پنج منطقه اصلی (منطقه یک تا پنج) تقسیم نمود. از میان این مناطق، منطقه یک که شامل بخشهای اصلی مسکونی، تجاری و اداری است، به صورت شبکهای از بلوکهای مربعی شکل به نام «بخش» (که معادل فارسی همان «محله» یا «قطعه» است) سازماندهی شده است. هر بخش دارای ابعاد تقریباً ۲ در ۲ کیلومتر است و با یک حرف (از A تا I) و یک عدد (از ۱ تا ۲۰) نامگذاری میشود؛ حرف نشاندهنده موقعیت شمالی-جنوبی و عدد نشاندهنده موقعیت شرقی-غربی است. به عنوان مثال، بخش F-7 در مرکز شهر قرار دارد. چهار شاهراه اصلی به نامهای بلوار شهیدان، بلوار جناح، بلوار خیابان و بلوار شرقی، به صورت شعاعی از مرکز شهر منشعب میشوند و هر یک پهنایی برابر با ۳۶۶ متر دارند و به میدان مرکزی به وسعت ۱٫۳ کیلومتر مربع منتهی میشوند. در این طراحی هوشمندانه، مراکز تجاری در هر بخش به طور جداگانه و در مجاورت محلههای مسکونی پیشبینی شده است تا رفت و آمد روزانه شهروندان به حداقل برسد. همچنین هیچ ساختمانی حق تجاوز از ارتفاع محدود تعیینشده (به طور معمول ۶ تا ۱۲ طبقه) را ندارد تا چشمانداز کوهستانها برای تمام ساکنان حفظ شود.
تقسیمات شهری، محلههای مهم و تشریح هر بخش
اسلامآباد به هشت منطقه کارکردی شامل مسکونی، تجاری، صنعتی، اداری، دیپلماتیک، آموزشی، سبز و نظامی تقسیم شده است. در ادامه به مهمترین بخشها (محلهها) به همراه توضیحات کامل اشاره میشود:
- بخشهای دیپلماتیک (E-7 تا E-12 و برخی قطعات F-5 تا F-8): این مناطق امنترین و لوکسترین محلههای شهر هستند که محل استقرار سفارتخانههای خارجی، اقامتگاه سفرا و پرسنل بینالمللی میباشند. خیابانهای این بخشها بسیار عریض و درختکاری شده و امکانات رفاهی مانند باشگاههای ورزشی، مدارس بینالمللی و مراکز خرید اختصاصی در آنها وجود دارد. بخش E-7 به دلیل چشم انداز مستقیم به کوهستان مارگالا یکی از گرانقیمتترین نقاط پاکستان است.
- بخشهای مسکونی درجه یک (F-5، F-6، F-7، F-8، G-6، G-7، G-8): این بخشها قلب تپنده اسلامآباد محسوب میشوند. بخش F-6 به «بخش بازار سوپرمارکت» معروف است و خانههای ویلایی بزرگ با معماری مدرن و حیاطهای سرسبز دارد. بخش F-7 که «بخش بازار سوپر جناح» را در خود جای داده، مرکز خرید، رستورانها و کافههای لوکس است. بخش G-6 میزبان بیمارستانهای تخصصی مانند بیمارستان فاطمه جناح و همچنین هتل چهار ستاره هالیدی است. بخش G-7 به دلیل نزدیکی به ایستگاه قطار و مرکز شهر، از تراکم جمعیتی بالاتری برخوردار است.
- بخشهای مسکونی متوسط (G-9، G-10، G-11، I-8، I-9): این محلهها جمعیت زیادی را در خود جای دادهاند و بازارهای محلی ارزانتری نسبت به بخشهای شمالی دارند. بخش G-9 که به «قریه اسلامی» معروف است، مرکز مهم عرضه غذاهای سنتی پاکستانی و بازار پرجنب و جوش شبانه محسوب میشود. بخش I-8 به عنوان یکی از مدرنترین محلههای تازهساز، دارای بیمارستان فوق تخصصی و مراکز خرید متعدد است.
- منطقه تجاری نوار آبی (Blue Area): این نوار باریک در امتداد بلوار جناح به طول تقریبی ۹ کیلومتر، مهمترین مرکز اقتصادی و مالی پاکستان است. بلندترین ساختمانهای اداری، دفاتر شرکتهای بزرگ، بانکهای خارجی و داخلی، شرکتهای بیمه و سرمایهگذاری، مراکز همایشهای بینالمللی و هتلهای تجاری در این منطقه واقع شدهاند. دولت پاکستان اخیراً این منطقه را به ناحیه پیادهروی مدرن با مبلمان شهری جدید تبدیل کرده است.
- بخشهای صنعتی و نیمهصنعتی (I-9، I-10، بخشهای غربی): این مناطق شامل کارگاههای تولیدی کوچک و متوسط، انبارها و مراکز توزیع کالا هستند. بخش I-9 به عنوان شهرک صنعتی اسلامآباد شناخته میشود و واحدهای تولیدی منسوجات، پلاستیک و مواد غذایی در آن مستقرند.
موقعیت سیاسی و جغرافیایی در ایالت پنجاب
اسلامآباد از نظر تقسیمات کشوری، جزئی از هیچ یک از ایالتهای پاکستان نیست و به عنوان «ناحیه پایتختی اسلامآباد» یک واحد فدرال مستقل محسوب میشود که مستقیماً زیر نظر دولت مرکزی اداره میگردد. با این حال، این شهر از هر چهار طرف توسط ایالت پنجاب احاطه شده است. بلافاصله در جنوب اسلامآباد، شهر تاریخی و پرجمعیت راولپندی قرار دارد که دومین شهر بزرگ ایالت پنجاب به شمار میرود. راولپندی که پیشتر مرکز فرماندهی ارتش پاکستان نیز بوده است، با اسلامآباد آن چنان در هم تنیده شده که مرز مشخصی بین آنها وجود ندارد. از این رو، بسیاری از خدمات اقتصادی، صنعتی و حتی برخی از زیرساختهای ترابری اسلامآباد توسط ایالت پنجاب تأمین میشود. همچنین فرودگاه بینالمللی اسلامآباد هرچند به نام پایتخت ثبت شده اما درون محدوده ایالت پنجاب و در مجاورت شهر راولپندی قرار دارد. این روابط نزدیک باعث شده است که هر گونه تصمیم اقتصادی یا عمرانی در اسلامآباد، به طور مستقیم بر ایالت پنجاب و بالعکس تأثیر بگذارد. اراضی اسلامیآباد پیش از تأسیس نیز جزئی از ناحیه راولپندی در ایالت پنجاب بود و پس از ایجاد ناحیه پایتختی، تنها بخش کوچکی از آن از پنجاب جدا شد.
راههای دسترسی به شهر از طریق بزرگراهها و جادههای تاریخی
اسلامآباد به لطف موقعیت مرکزی خود در پاکستان، از طریق شبکه گسترده جادهای و ریلی به تمام نقاط کشور متصل است. مهمترین شاهراه ارتباطی این شهر، بزرگراه ام-دو (M-2) به طول ۳۷۵ کیلومتر است که اسلامآباد را به شهر لاهور (مرکز فرهنگی پنجاب) متصل میکند. این بزرگراه که در سال ۱۹۹۷ افتتاح شد، یکی از مدرنترین جادههای جنوب آسیا با شش خط عبور و ایستگاههای استراحت مجهز است. دومین بزرگراه حیاتی، بزرگراه ام-یک (M-1) به طول ۱۵۵ کیلومتر است که اسلامآباد را به شهر پیشاور (دروازه راههای تاریخی به افغانستان) متصل مینماید. از دیگر مسیرهای مهم میتوان به بزرگراه سرینگر اشاره کرد که به سمت شرق رفته و اسلامآباد را به منطقه کشمیر تحت کنترل پاکستان و شهر مظفرآباد میرساند. این جاده از نظر استراتژیک و تاریخی اهمیت زیادی دارد. جاده تاریخی راوالپندی-اسلامآاد که اکنون به بلوار شهیدان تبدیل شده است، قدیمیترین مسیر ارتباطی میان دو شهر دوقلو به شمار میرود و در حقیقت خیابان اصلی شهر قدیم اسلامآاد پیش از توسعه جدید بوده است. همچنین جاده مری که از شمال شرقی شهر شروع میشود، اسلامآاد را به تفرجگاه ییلاقی مری در ارتفاع ۲۲۰۰ متری متصل میکند و در فصول گرم، مسیری پرتردد برای گردشگران است. علاوه بر جادهها، ایستگاه قطار راولپندی در فاصله ۱۵ کیلومتری مرکز اسلامآاد قرار دارد و خطوط ریلی مهمی مانند «قطار عوام اکسپرس» و «قطار گرین لاین» آن را به کراچی، لاهور و مولتان متصل میکنند.
ساختمانهای مهم سیاسی
اسلامآباد به عنوان پایتخت سیاسی پاکستان، میزبان مهمترین نهادهای حکومتی کشور است:
- کاخ ریاست جمهوری : این مجموعه عظیم در بخش G-5 واقع شده و شامل ساختمان اصلی رئیسجمهور، دفترهای اداری، سالن تشریفات و باغهای وسیع است. معماری آن تلفیقی از سبک مدرن و اسلامی با تزئینات سنگ مرمر سفید است. در مقابل آن، بنای یادبود رهبر پاکستان، محمد علی جناح، قرار دارد.
- دفتر نخستوزیری: این ساختمان در بخش G-6/1 و در مجاورت کاخ ریاست جمهوری قرار گرفته و به «دبیرخانه نخستوزیری» معروف است. این بنا از امنیت بسیار بالایی برخوردار بوده و ستاد اجرایی دولت را تشکیل میدهد.
- مجلس شورای پاکستان (مجلس ملی و سنا): ساختمان پارلمان در میانه یک میدان باز در بخش G-5/2 ساخته شده و طراحی آن به صورت یک مکعب مدرن با روکش سنگ مرمر سفید و نقوش اسلامی است. این بنا محل برگزاری جلسات رسمی قانونگذاری و تصویب بودجه سالانه کشور است.
- دادگاه عالی پاکستان: عالیترین مرجع قضایی کشور در ساختمانی با شکوه در بلوار خیابان (بخش G-5) قرار دارد. معماری این بنا تلفیقی از سبک مغولی و معاصر است و ایوانهای بلند و گنبدهای کاشیکاری شده آن بسیار چشمگیر است. در کنار آن، دادگاه عالی اسلامآباد نیز به عنوان دادگاه عالی ناحیه پایتختی فعالیت میکند.
پارکهای مهم و فضاهای سبز شهری
اسلامآباد به حق «شهر سبز» نام گرفته است، زیرا بیش از ۵۰ درصد مساحت آن به پارکها، باغها و فضای سبز اختصاص دارد. مهمترین پارکهای این شهر عبارتند از:
- پارک فاطمه جناح: این پارک وسیع در بخش F-9 با مساحتی بیش از ۲۸۰ هکتار، بزرگترین پارک عمومی اسلامآباد و حتی جنوب آسیاست. دارای دریاچه مصنوعی، پیست دوچرخهسواری، زمینهای فوتبال و کریکت، رستورانهای فضای باز و آمفی تئاتر روباز است.
- پارک ملی مارگالا: با وسعت ۱۷ هزار و ۳۸۶ هکتار، یکی از غنیترین ذخیرهگاههای طبیعی پاکستان است و زیستگاه گونههای کمیابی چون پلنگ برفی، خرس سیاه آسیایی، گرگ و انواع پرندگان شکاری میباشد. مسیرهای پیادهروی متعددی به طول بیش از ۵۰ کیلومتر در دل این پارک تعبیه شده است.
- باغ گل رز و یاس (رز و جاسمین گاردن): این باغ در بخش F-6 واقع شده و هر ساله در ماه فروردین و اردیبهشت جشنواره گلها در آن برگزار میشود که هزاران گردشگر را به خود جذب میکند. انواع رزهای رنگارنگ، یاسهای معطر و درختان سرو و کاج در آن دیده میشود.
- پارک شکرپریان: قدیمیترین پارک اسلامآباد که در سال ۱۹۷۰ ایجاد شده و بر فراز تپهای به ارتفاع ۶۰۹ متر واقع شده است. از این نقطه میتوان منظره کامل شهر، مسجد شاه فیصل و کوهستان مارگالا را مشاهده کرد. در این پارک همچنین استودیوی تلویزیونی و مرکز ارتباطات ماهوارهای قرار دارد.
فضای اطراف شهر و مناطق همجوار
اسلامآباد از شمال و شمال غرب به رشتهکوه مارگالا و پارک ملی آن محدود میشود و بنابراین توسعه شهر در این جهت تقریباً غیرممکن است. در جنوب، بلافاصله شهر راولپندی قرار گرفته که با جمعیتی بیش از ۵ میلیون نفر، اقتصاد و ترابری شهرهای دوقلو را تشکیل میدهد. راولپندی دارای بافت تاریخی و قدیمی با بازارهای شلوغ و سنتی مانند بازار «راجا بازار» و «مرکز صدر» است که در مقایسه با مدرنیته اسلامآباد، تضاد جالبی را به وجود آورده است. در شرق اسلامآباد، شهرک ساحلی خانپور و دریاچه سد خانپور قرار دارد که مقصد محبوب برای قایقرانی و ماهیگیری است. در غرب اسلامآباد، جاده تاریخی به سمت شهر اتک امتداد دارد که در کنار رودخانه سند واقع شده و دارای قلعه تاریخی از دوره امپراتوری مغول است. در شمال شرقی، تفرجگاه کوهستانی مری با منظرههای برفی در زمستان و هوای خنک در تابستان، در فاصله ۶۰ کیلومتری اسلامآباد قرار دارد. همچنین شهر تاریخی تاکسیلا که یکی از مهمترین مراکز تمدن گنداره در دوران باستان و میراث جهانی یونسکو است، تنها ۳۵ کیلومتر به سمت غرب اسلامآباد واقع شده و برای علاقهمندان به تاریخ و باستانشناسی بسیار جذاب است. این تنوع از جاذبههای طبیعی و تاریخی در پیرامون اسلامآباد، این شهر را به پایگاهی ایدهآل برای سفرهای یک روزه تبدیل کرده است.
جاذبههای توریستی برتر
علاوه بر پارکها و فضاهای طبیعی، اسلامآباد جاذبههای فرهنگی و مذهبی متعددی دارد:
- مسجد شاه فیصل: بزرگترین مسجد پاکستان و چهارمین مسجد بزرگ جهان از نظر گنجایش (بیش از ۱۰۰ هزار نمازگزار). معماری آن شکل چادر بادیهنشینان عرب را تداعی میکند و فاقد گنبد سنتی است. منارههای ۹۰ متری آن از دورترین نقاط شهر دیده میشود. این مسجد به دستور پادشاه عربستان سعودی، شاه فیصل، ساخته شده و یکی از نمادهای اصلی اسلامآباد است.
- یادمان ملی (مونومنت) پاکستان : این بنا در دامنه تپههای شکرپریان به شکل چهار گلبرگ بزرگ طراحی شده که نماد چهار ایالت اصلی پاکستان (پنجاب، سند، بلوچستان و خیبر پختونخوا) است. در داخل آن موزهای قرار دارد که تاریخ مبارزات استقلال پاکستان را روایت میکند و شبها با نورپردازی رنگارنگ بسیار دیدنی میشود.
- موزه لوک ورسا (مردمشناسی): یکی از غنیترین موزههای فرهنگ عامه در جنوب آسیا که صنایع دستی، لباسهای محلی، آلات موسیقی و مجسمههای باستانی از مناطق مختلف پاکستان را به نمایش میگذارد. این موزه در بخش G-6 قرار دارد.
- دهکده سعید پور : یک روستای تاریخی با قدمت بیش از ۵۰۰ سال که در دامنه کوه مارگالا و در بخش F-6 واقع شده است. این روستا توسط دولت بازسازی شده و اکنون دارای رستورانهای سنتی، صنایع دستی، کافههای هنری و منظرهای پانوراما از شهر است. قدم زدن در کوچهباغهای سنگفرش این دهکده، تجربهای بینظیر از تاریخ و فرهنگ کهن این سرزمین را به گردشگران هدیه میدهد.
راهنمای کامل برای گردشگران
اگر قصد سفر به اسلامآباد را دارید، بدانید که این شهر با امنیت بسیار بالا (دومین شهر امن جنوب آسیا) و مردمانی خونگرم و مهماننواز، یکی از بهترین مقاصد گردشگری منطقه است. برای اقامت، طیف گستردهای از هتلها از پنج ستاره تا مهمانپذیرهای اقتصادی در دسترس است. هتل سرینا در بخش G-5 با معماری باشکوه اسلامی و باغهای دلانگیز، نماد لوکس در پاکستان است. هتل ماریوت در مجاورت کاخ ریاست جمهوری و هتل متروپول بهترین گزینههای مرکز شهر هستند. برای بودجه کمتر، هتلهای سه ستاره در بخشهای G-9 و F-8 با قیمتهای مناسب در دسترسند. حمل و نقل عمومی در اسلامآباد عمدتاً توسط سامانه اتوبوس تندرو (که با نام محلی متروبوس شناخته میشود) انجام میشود. این سامانه دارای خطوط قرمز، نارنجی، سبز و آبی است و تمام بخشهای اصلی شهر و فرودگاه را پوشش میدهد. کرایه اتوبوس حدود ۴۰ روپیه (کمتر از ۱۰ سنت) است و اتوبوسها دارای تهویه مطبوع و جایگاه مخصوص بانوان هستند. همچنین تاکسیهای اینترنتی از طریق اپلیکیشنهای محلی (مانند اوبر و کریم در داخل کشور) به راحتی قابل دسترس هستند و کرایه آنها بسیار ارزانتر از اغلب کشورهای همسایه است. برای جابهجایی در مسیرهای کوتاه، میتوان از خودروهای سهچرخ (ریکشاهای برقی) استفاده کرد که در ایستگاههای متروبوس و مراکز خرید مستقرند. واحد پول، روپیه پاکستان است و کارتهای بانکی بینالمللی در هتلهای بزرگ و مراکز خرید برتر پذیرفته میشوند، اما بهتر است همیشه مقداری پول نقد همراه داشته باشید. زبان انگلیسی در تابلوها و ادارات رایج است و بسیاری از مردم به انگلیسی روان صحبت میکنند. بهترین زمان سفر از بیستم شهریور تا بیستم آبان (هوای معتدل پاییزی) و از بیستم اسفند تا بیستم اردیبهشت (بهار دلانگیز) است. پوشش اسلامی برای ورود به مساجد و اماکن مذهبی الزامی است و در سایر نقاط، لباس متعارف شهری کافی است.
فرصتهای ویژه سرمایهگذاری
اسلامآباد و به ویژه حومههای رو به توسعه آن، بستری طلایی برای سرمایهگذاری ایرانیان در حوزه ساخت و ساز، انبوهسازی مسکن و احداث شهرکهای جدید فراهم آورده است. پاکستان با بیش از ۲۴۰ میلیون نفر جمعیت و کمبود شدید مسکن ارزانقیمت (بیش از ۱۰ میلیون واحد مسکونی کمبود تخمین زده میشود)، بزرگترین بازار ساخت و ساز در جنوب آسیا را پس از هند دارد. دولت پاکستان با تصویب قانون ویژه ساخت و ساز در سال ۲۰۲۰، مشوقهای بینظیری برای سرمایهگذاران خارجی در نظر گرفته است: از جمله معافیت مالیاتی بر سود حاصل از پروژههای مسکونی به مدت هشت سال، ارائه ویزای بلندمدت سه ساله قابل تمدید برای سرمایهگذاران، تملک ۱۰۰ درصدی زمین توسط خارجیان و عدم نیاز به شریک محلی، و تسهیل فرآیند صدور مجوزهای ساختمانی در کمتر از ۴۵ روز. مناطق کلیدی برای سرمایهگذاری انبوهسازی در اسلامآاد عبارتند از: منطقه پارک مسکن (Park Enclave) در غرب بخش H-13 که فاز دوم آن با ۲۰۰۰ قطعه زمین در حال فروش است، پارک مسکن گلاکس (Gulberg Greens) در جنوبشرقی شهر با دسترسی مستقیم به بزرگراه M-2، و پارک مسکن کپیتال (Capital Smart City) که به عنوان اولین شهر هوشمند پاکستان در مجاورت فرودگاه بینالمللی اسلامآباد در حال احداث است و تا ۴۰ درصد ارزانتر از مناطق مرکزی شهر میباشد. سرمایهگذاران ایرانی میتوانند در قالب مشارکت مدنی یا تأسیس شرکت سهامی خاص در پاکستان (با حداقل سرمایه ۱۰ هزار دلار) وارد شوند. مواد اولیه ساختمانی مانند سیمان، فولاد و آجر در پاکستان به وفور یافت میشود و هزینه نیروی کار در مقایسه با ایران حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کمتر است. همچنین کرایه مسکن در اسلامآباد روند صعودی سالانه ۱۰ تا ۱۵ درصدی دارد که سوددهی پروژههای سرمایهگذاری را تضمین میکند. سفارت جمهوری اسلامی ایران در اسلامآباد آماده ارائه مشاوره رایگان و ارتباط با اتاق بازرگانی مشترک ایران و پاکستان برای راهاندازی پروژههای ساخت و ساز است. برای شروع، پیشنهاد میشود سرمایهگذاران ابتدا با سفر اکتشافی یک هفتهای و بازدید از مناطق یاد شده، با همتایان پاکستانی خود دیدار کنند. با توجه به نزدیکی فرهنگی و زبانی ، همکاری در این حوزه بسیار سهولت خواهد داشت.
جمعبندی و چشمانداز آینده
اسلامآباد، پایتخت سبز و مدرن پاکستان، با تلفیقی بینظیر از طبیعت بکر، معماری منظم، امنیت مثالزدنی و زیرساختهای در حال رشد، نه تنها قلب سیاسی این کشور، بلکه الگویی موفق از شهرسازی برنامهریزیشده در منطقه جنوب آسیاست. این شهر با وجود تمام چالشهای اقتصادی و سیاسی پاکستان، همواره توانسته است به عنوان یک مقصد امن، تمیز و با کیفیت برای زندگی، گردشگری و سرمایهگذاری باقی بماند. رشد سریع جمعیت و توسعه شتابان حومهها نشان میدهد که اسلامآباد در دهههای آینده با گسترش به سمت غرب و جنوب غربی، کلانشهری بزرگتر و تاثیرگذارتر خواهد شد. برای گردشگر ایرانی، این شهر پنجرهای به سوی فرهنگی غنی و طبیعتی چشمگیر است؛ و برای سرمایهگذار، فرصتی کمنظیر برای بهرهبردن از یک بازار رو به رشد با حاشیه سود بالا. در پایان، بازدید از اسلامآباد، با کوچهباغهای پرگل، مسجد شاه فیصل باشکوه، کوهستانهای مارگالا و مهمانی مردم خونگرم آن، تجربهای است که هر مسافری را مجذوب خود خواهد ساخت و خاطراتی به یادماندنی در دل هر بیننده نقش میزند.